روابط سازمان ملل متحد و افغانستان و مسؤولیت جهانی در برابر افغانها
سازمان ملل متحد یک سازمان جهانی است که در ۲۴ اکتوبر سال ۱۹۴۵ پس از پیامدهای ویرانگر جنگ جهانی دوم، برای حفظ صلح و امنیت جهانی، جلوگیری از جنگها و درگیریها، تقویت روابط صلحآمیز میان کشورها و حمایت از حقوق بشری ایجاد شد. امروزه سازمان ملل متحد ۱۹۳ کشور عضو دارد و گستردهترین سازمان جهانی برای حل مشکلات مشترک کشورهای جهان است.
افغانستان از نخستین کشورهای عضو سازمان ملل متحد است. افغانستان در ۱۹ نومبر سال ۱۹۴۶ عضویت سازمان ملل متحد را به دست آورد و از آن زمان با همه مسؤولیتها و اصول عضویت این سازمان جهانی پابند بوده است.
بر بنیاد منشور سازمان ملل متحد، از هدفهای اساسی این سازمان حفظ صلح و امنیت جهانی، پشتیبانی از حقوق برابر ملتها و اصل تعیین سرنوشت خودشان، همکاری جهانی در حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و بشری، و احترام به حقوق بشری و آزادیهای اساسی همه انسانها است.
از ارگانهای مهم سازمان ملل متحد، شورای امنیت اهمیت ویژه دارد. شورای امنیت ۱۵ عضو دارد که پنج عضو آن دایمی هستند: امریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه؛ ده عضو دیگر آن از سوی مجمع عمومی برای دو سال انتخاب میشوند. بر بنیاد منشور سازمان ملل متحد، مسؤولیت اصلی حفظ صلح و امنیت جهانی به شورای امنیت سپرده شده است.
شورای امنیت بر بنیاد منشور سازمان ملل متحد صلاحیتهای مهمی برای حفظ صلح و امنیت جهانی دارد و میتواند جنگها، درگیریها و وضعیتهایی را بررسی کند که صلح و امنیت جهانی را تهدید میکنند. شورا میتواند از کشورهای درگیر و طرفهای درگیری بخواهد که راه حل صلحآمیز برای مشکلات شان پیدا کنند، برای حل وضعیت پیشنهادهایی بدهد و مشخص کند که یک وضعیت تهدید برای صلح، برهمزدن صلح یا تجاوز است.
بر بنیاد ماده ۴۱ منشور، شورای امنیت میتواند برای عملی کردن تصمیمهای خود، بدون استفاده از نیروی نظامی اقداماتی را تعیین کند؛ مانند تحریمهای اقتصادی، محدود کردن یا متوقف کردن روابط اقتصادی، محدود کردن ارتباطات و راههای ترانسپورتی و قطع روابط دیپلوماتیک.
بر بنیاد ماده ۴۲ منشور، اگر اقدامات ماده ۴۱ کافی نباشد یا نتیجه ندهد، شورای امنیت میتواند برای حفظ یا دوباره برقرار کردن صلح و امنیت جهانی، از راه نیروهای هوایی، بحری و زمینی اقدامات لازم را انجام دهد که نمایش قدرت، محاصره و دیگر عملیات نظامی را شامل میشود.
در افغانستان نیز سازمان ملل متحد از مدت طولانی حضور دارد و در بخشهای سیاسی، بشری، آموزشی، صحی، انکشافی و بخشهای دیگر فعالیت میکند.
مأموریت معاونت سازمان ملل متحد برای افغانستان، یوناما، نیز در بخشهای صلح، ثبات، حقوق بشری و دیگر موضوعات مهم افغانستان، بخش مهم حضور سازمان ملل متحد در افغانستان است.
افغانستان از مدت طولانی کشوری است که با جنگها، مداخلههای خارجی، تروریزم، بیثباتی و بحرانهای بشری روبهرو است.
میلیونها افغان قربانی جنگها شدهاند، میلیونها تن دیگر بیجا و مهاجر شدهاند و پایههای اقتصادی، آموزشی و اجتماعی کشور به شدت آسیب دیده است. در سالهای اخیر، در بخش حقوق زنان و دختران، به ویژه در بخش آموزش دختران و کار زنان نیز محدودیتهای جدی به وجود آمده است.
از همین رو، پرسش مردم افغانستان این است که وقتی افغانستان نزدیک به هشتاد سال است عضو سازمان ملل متحد میباشد و سازمان ملل متحد برای صلح، امنیت، حقوق بشری، آموزش و حل مشکلات بشری مسؤولیتها و صلاحیتهای مشخص دارد، پس چرا سازمان ملل متحد در برابر بحرانهای درازمدت افغانستان و مشکلات جدی افغانها مسؤولیتهای خود را انجام نمیدهد و چرا در بخش آبادانی افغانستان و دفاع از حقوق بشری افغانها خاموش است و مسؤولیت لازم خود را انجام نمیدهد؟
مردم افغانستان از سازمان ملل متحد، شورای امنیت، حکومتهای جهان و نهادهای جهانی حقوق بشری میخواهند که مشکلات افغانستان را تنها در سطح کمکهای بشری ارزیابی نکنند، بلکه برای صلح، امنیت، آموزش، حقوق بشری، عدالت و کرامت انسانی افغانها اقدامات عملی و دوامدار انجام دهند.
جامعه جهانی در برابر افغانها مسؤولیتهای مهمی دارد و افغانها از جامعه جهانی در بخش انجام مسؤولیتهای شان پرسش و درخواست دارند. اگر جامعه جهانی مسؤولیت خود را به شکل لازم انجام ندهد، افغانها با مشکلات و رنجهای سخت روبهرو خواهند شد که این برای تمام انسانها و بشریت وضعیت مناسبی نخواهد بود.
