جرم‌های جنگی
جرم جنگی به چه گفته می‌شود؟
جرم‌های جنگی آن تخلف‌های جدی هستند که هنگام درگیری‌های مسلحانه، با نقض اصول پذیرفته‌شده انسانی و قانونی جنگ انجام می‌شوند. این جرم‌ها می‌توانند در برابر مردم غیرنظامی، زخمی‌ها، بیماران، زندانیان، کسانی که از میدان جنگ بیرون شده‌اند و دیگر افراد محفوظ انجام شوند.
جنگ به خودی خود اجازه هر نوع کار را نمی‌دهد. حتی زمانی که درگیری مسلحانه جریان دارد، زندگی انسان، کرامت انسانی و برخی حقوق اساسی باید محفوظ بماند. وجود اصول ویژه برای جنگ به همین دلیل است که آسیب‌های جنگ محدود شود و کسانی محفوظ بمانند که در جنگ سهم ندارند یا دیگر توان جنگیدن ندارند.
مردم غیرنظامی نباید هدف جنگ قرار بگیرند
در جنگ‌ها بیشتر از همه، مردم عام آسیب می‌بینند. کودکان، زنان، مردان، سالمندان و دیگر مردم غیرنظامی ممکن است زندگی، خانه‌ها، صحت، خانواده و امکانات اساسی زندگی خود را از دست بدهند.
مردم غیرنظامی نباید به عنوان هدف مستقیم جنگ انتخاب شوند. هدف قرار دادن عمدی مناطق غیرنظامی، انجام حمله‌هایی در برابر مردم که احتمال آسیب به غیرنظامیان در آن به گونه آشکار نادیده گرفته شود، یا استفاده از خشونت برای ترساندن و زیر فشار قرار دادن مردم، با پیامدهای جدی انسانی جنگ ارتباط دارد و باید به گونه جدی بررسی شود.
نمونه‌های جرم‌های جنگی
جرم‌های جنگی انواع مختلف دارند. کشتن عمدی مردم غیرنظامی، شکنجه، رفتار غیرانسانی، خشونت جنسی، گروگان‌گیری، رفتار نادرست با زندانیان، بیرون کردن یا بی‌جا کردن غیرقانونی مردم غیرنظامی و حمله به کسانی که دیگر در جنگ سهم ندارند، از جمله کارهایی هستند که بر اساس اصول قانونی بین‌المللی اهمیت جدی دارند.
همچنان حمله‌های خلاف قانون در برابر شفاخانه‌ها، کارمندان صحی، رسانندگان کمک‌های بشری و مکان‌ها و افرادی که باید از حفاظت ویژه برخوردار باشند، می‌تواند باعث مسئولیت جدی قانونی شود.
تفاوت میان جنگ و جرم جنگی
هر جنگ یا هر رویداد جنگی به خودی خود جرم جنگی شمرده نمی‌شود. برای تشخیص جرم جنگی باید شرایط رویداد، نوع درگیری، چگونگی انجام کار، نوع هدف، نیت انجام‌دهنده و دیگر موارد قانونی مربوط در نظر گرفته شود.
این تفاوت مهم است، زیرا درباره هر رویداد باید از قضاوت احساسی دوری شود و بر اساس شواهد موجود و معیارهای قانونی مربوط ارزیابی شود. ادعای جرم جنگی باید از راه یک بررسی جدی، بی‌طرفانه و مسلکی ارزیابی شود.
زندانیان جنگ، زخمی‌ها و کسانی که تسلیم شده‌اند
کسانی که زخمی، بیمار، گرفتار یا تسلیم شده‌اند، پس از پایان سهم فعال آنان در جنگ، به حفاظت ویژه نیاز دارند. شکنجه، توهین، کشتن عمدی، رفتار غیرانسانی و محروم کردن آنان از کمک‌های صحی مورد نیاز، تخلف جدی در برابر کرامت انسان است.
زخمی‌ها و بیماران باید بدون توجه به هویت آنان یا طرف جنگ، تا جایی که شرایط اجازه می‌دهد، مراقبت صحی دریافت کنند. کرامت انسانی زندانیان و افراد گرفتار نیز باید حفظ شود.
خشونت جنسی و قربانیان جنگ
خشونت جنسی در جنگ‌ها از دردناک‌ترین تخلف‌ها در برابر انسان‌ها است. زنان، دختران، پسران و مردان نیز در شرایط جنگی ممکن است با خشونت جنسی، توهین، آزار و دیگر کارهای نادرست روبه‌رو شوند.
این کارها تنها آسیب جسمی به وجود نمی‌آورند، بلکه بر سلامت روانی، خانواده، زندگی اجتماعی و آینده قربانی اثر عمیق می‌گذارند. باید زمینه کمک صحی، روانی، اجتماعی و قانونی برای قربانیان فراهم شود و محرمیت و کرامت انسانی آنان حفظ شود.
بی‌جا شدن مردم به دلیل جنگ
جنگ می‌تواند میلیون‌ها انسان را مجبور کند خانه‌ها و مناطق خود را ترک کنند. ویران شدن خانه‌ها، از بین رفتن امکانات زندگی، ترس و ناامنی مردم را مجبور می‌کند خانه‌های خود را ترک کنند.
در چنین حالت‌ها، امنیت مردم غیرنظامی، نیازهای اساسی زندگی آنان و کرامت انسانی باید در نظر گرفته شود. کسانی که به دلیل جنگ بی‌جا می‌شوند، نباید از کمک، حفاظت و پشتیبانی قانونی لازم محروم شوند.
حقوق قربانیان
قربانیان جرم‌های جنگی حق دانستن حقیقت، عدالت و کرامت انسانی را دارند. کسانی که به دلیل یک جرم کشته یا زخمی شده‌اند و خانواده‌های آنان نباید فراموش شوند. نیازهای قربانیان می‌تواند شامل درمان صحی، پشتیبانی روانی، کمک قانونی، پشتیبانی اجتماعی و درخواست جبران آسیب باشد.
حفاظت از حقوق قربانیان نباید تنها پس از پایان جنگ، بلکه در تمام روند بررسی و عدالت نیز در نظر گرفته شود. آنان باید فرصت مناسب برای بیان رویداد، پیگیری حق خود و رسیدن به عدالت داشته باشند.
عدالت و حساب‌دهی
برای جلوگیری از جرم‌های جنگی و حفاظت از حقوق قربانیان، حساب‌دهی ضروری است. کسانی که مسئول جرم‌های جنگی هستند، باید بر اساس قانون شناخته شوند و مسئولیت آنان از راه یک روند قضایی عادلانه بررسی شود.
هدف عدالت نباید تنها مجازات مجرم باشد؛ بلکه پیدا کردن حقیقت، شناخت حقوق قربانیان، جبران آسیب آنان و ایجاد اقدام‌های قانونی و عملی برای جلوگیری از تکرار چنین جرم‌ها نیز از بخش‌های مهم عدالت است.
دیدگاه ما
سازمان بین‌المللی حقوق بشر افغان به شدت با کشتن مردم غیرنظامی، شکنجه، خشونت جنسی، گروگان‌گیری، رفتار غیرانسانی و دیگر تخلف‌های جدی در هنگام جنگ مخالفت می‌کند. به باور ما، درگیری مسلحانه اجازه از بین بردن کرامت انسان و حق زندگی مردم غیرنظامی را نمی‌دهد.
ما تأکید می‌کنیم که مردم عام نباید هدف جنگ قرار بگیرند، زخمی‌ها، بیماران، زندانیان و کسانی که تسلیم شده‌اند باید از رفتار انسانی برخوردار باشند و ادعاهای جرم‌های جنگی باید به گونه بی‌طرفانه، مسلکی و بر اساس شواهد بررسی شوند.
ما از حقوق قربانیان، حقیقت، عدالت و حساب‌دهی حمایت می‌کنیم و باور داریم که مبارزه در برابر جرم‌های جنگی باید بر حفظ کرامت قربانیان، حساب‌دهی قانونی افراد مسئول و جلوگیری از جرم‌های آینده استوار باشد.