د افغانانو تاریخ او نفوس
د افغانانو تاریخ
افغانان په نړۍ او اسیا کي له لویو او لرغونو قومونو څخه دي. د لرغونپوهانو د څېړنو او موندل سوو تاریخي اثارو له مخي، د افغانانو تاریخي شالید له ۵۰۰۰ کلونو څخه زیات دئ. افغانان د اوږد او بډایه تاریخ لرونکي قوم په توګه د تاریخ په بېلابېلو دورو کي په مختلفو نومونو یاد سوي دي.
افغانان له زرګونو کلونو راهیسي د لوی افغانستان پر تاریخي خاوره او شاوخوا سیمو کي اوسېدلي دي. لرغونپوهانو په دې خاوره کي داسي تاریخي اثار، لرغوني ښارونه او د پخوانیو تمدنونو نښي موندلي دي چي د دې سیمي د اوږد تاریخي قدامت څرګندونه کوي.
افغانستان په پخوانیو پېړیو کي د بېلابېلو تمدنونو، کلتورونو او دینونو شاهد پاتي سوی دی. باختر، بلخ، ګندهارا او د کوشانیانو تمدن د دې سیمي له مهمو تاریخي تمدنونو څخه دي. له اسلام څخه وړاندي په افغانستان کي د بېلابېلو دینونو او مذهبي دودونو ګڼ تاریخي اثار لا هم موجود دي چي د افغانستان تاریخي قدامت زرګونو کلونو ته رسوي.
افغانستان د تاریخ په بېلابېلو دورو کي یوه پراخه تاریخي جغرافیه وه. د پراخه سیمه د لوی افغانستان په نوم یادیږي، لوی افغانستان له اوس څخه دوه نیمي پیړۍ مخکي جغرافیه یادیږي. د نني افغانستان سربیره، پاکستان هم د افغانستان خاوره وه، د هندوستان ځیني مهم ښارونه لکه ډهلی، د ایران مهم ښارونه لکه مشهد، د ازبکستان، تاجکستان او ترکمنستان ځیني مهمی سیمې هم د افغانستان په حاکمیت کي شاملې وې.
افغانستان د اسیا په زړه کي موقعیت لري او له هندوستان، ایران، ترکمنستان، ازبکستان، تاجکستان او چین سره ګډې ځمکنۍ پولې لري. د افغانستان دا جغرافیایي موقعیت له پخوا څخه د مرکزي او جنوبي اسیا، ایران او چین ترمنځ د تګ راتګ، سوداګرۍ او فرهنګي اړیکو مهمه څلورلارې ګرځولې ده. د تاریخ په بېلابېلو دورو کي د افغانستان تاریخي جغرافیه تر نننیو پولو ډېره پراخه وه او له شاوخوا سیمو سره یې ژورې تاریخي، قومي او فرهنګي اړیکي لرلې.
افغانان له پخوا څخه خپل ځانګړی کلتور، ژبې، دودونه، عنعنات او پراخ ټولنیز رواجونه لري. دغه فرهنګي میراث د زرګونو کلونو په اوږدو کي رامنځته شوی او تر نن ورځې پوري د افغان هویت مهمه برخه جوړوي.
افغانان د تاریخ په اوږدو کي د مېلمه پالني، زړورتیا، خپلواکۍ غوښتني او سولې او امن د میني په ځانګړنو هم پېژندل سوي دي. د افغانانو پراخ ادبي او فرهنګي میراث د طبیعت، ژوند، میني، انسانیت او ټولنیزو ارزښتونو سره د دوی د ژوري اړیکي څرګندونه کوي.
افغانانو د علم، ادب، هنر، فلسفې، طب، ریاضیاتو او نورو برخو په وده کي هم ونډه اخیستې ده. د دې خاوري او خلکو له تاریخي میراث سره تړلي ګڼي علمي او فرهنګي لاسته راوړني د نړۍ د .تمدني تاریخ برخه جوړوي
د افغانانو نفوس په نړۍ کي
افغانان په پخوانیو پېړیو کي د لوی افغانستان په لویه جغرافیه کي یو ځای اوسېدل. له ایران څخه پیل، د افغانستان، پاکستان او تر هندوستان پوري په دې پراخ قلمرو کي اوسېدل. د شمال له طرفه بیا د چین، ازبکستان، تاجکستان او ترکمنستان پوري په یوه پراخه جغرافیه کي اوسېدل.
کله چي پر افغانستان جګړې او یرغلونه وسول، جغرافیه یې تقسیم سوه او افغانان مهاجرتونو ته اړ سول؛ نو د یوې جغرافیې پر ځای د نړۍ بېلابېلو سیمو او هېوادونو ته ولاړل او هلته مېشت سول.
افغانان نن ورځ په نړۍ کي له ۲۰۰ میلیونو څخه زیات نفوس لري.
د ډېرو جګړو له امله د افغانستان د خلکو بشپړه سرشمېرنه نه ده سوې، بلکي زموږ معلومات دادي چي د افغانستان اوسنی نفوس له ۵۰ میلیونو څخه زیات دئ.
همدا شان پاکستان چي پخوا د افغانستان خاوره وه او تر نیمايي زیات خلک یې افغانان وو او دي، د پاکستان حکومت چي همیشه یې له افغانانو سره ستونزې درلودلې، هیڅکله یې د افغانانو رښتینې او دقیقه سروې نه ده کړې او نه غواړی چي دقیقه سروې یې وکړي او خپره یې کړي، ځکه د پاکستان حکومت غواړي د پاکستاني افغانانو تعداد لږ وښيي، ترڅو هغوی ته لږ حق ورکړل سي او همیشه محروم پاته سي.
په پاکستان کي د موجوده افغانانو شمېر له ۱۲۰ میلیونو څخه زیات دئ. د پاکستان حکومت د سیاسي موخو او د افغانانو د محروم کېدو پر اساس هلته قصداً د افغانانو نفوس لږ ښيي.
همدا شان د هند ځیني سیمي چي پېړۍ مخکي د افغانانو تر حاکمیت لاندي وې، هلته هم میلیونونه افغانان اوسېږي. زموږ په باور، په هندوستان کي له ۱۵ میلیونو څخه زیات افغانان اوسېږي.
همدا شان په ایران کي هم له ۱۰ میلیونو څخه زیات افغانان اوسېږي. متأسفانه، د ایران حکومت هم له افغانانو سره تاریخي ستونزې درلودلې، نو هیڅکله یې د افغانانو دقیقه سرشمېرنه نه ده کړې او د سیاسي موخو پر اساس یې د افغانانو حقیقي شمېر نه دئ روښانه کړی.
په اروپايي او عربي هېوادونو کي د افغانانو نفوس له ۱۰ میلیونو څخه زیات دئ.
په امریکا ، کانادا، استرلیا، روسیه، ترکیه، تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان او په ډیرو نورو هیوادونو کي میلیونونه افغانان خواره واره دی.
همدې ته ورته د نړۍ په ټولو هېوادونو کي میلیونونه افغانان خواره واره دي.
زموږ د محاسبې له مخي، د افغانانو نفوس په ټوله نړۍ کي له ۲۰۰ میلیونو څخه زیات دئ.